A sua pesquisa

Enfoque
Espaço Geocultural

Resultados 29 recursos

  • Ao fazer o balanço de quase meio século de estudos de mulher, coloca-se um dilema interessante. Vale a pena lutar mais cinqüenta anos para a integração, até agora não conseguida, das mulheres autoras no Cânone e na História da Literatura brasileira? Ou será que a própria ordem do seu discurso convencional impede a partilha desse espaço nacional privilegiado? Repensar funções e funcionamentos altamente politizados que tiveram nos séculos XIX e XX a historiografia das Literaturas nacionais e os cânones por ela estabelecidos, abre outros caminhos de outras historiografias e histórias para as quais uma arqueologia crítica do saber convencional, trazendo novas transgressões, subversões e descentramentos, permitirá esboçar novos itinerários.Abstract: Striking a balance of nearly fifty years of women’s studies, brings up an interesting dilemma. Should women fight fifty years more for the not yet realized integration of women-writers into the Canon and History of Brazilian Literature? Or should they realize that the order itself of its historiographical discourse makes the division or sharing of this privileged part of national territory impossible? Rethinking and questioning the highly politicized functions of literary historiography and its canons in the XIXth and XXth century, opens new ways of making historiography, history and canons, for which an archaeology of conventional knowledge brings up new transgressions, subversions and decentralizations and traces new itineraries.Keywords: Historiography; Order of discourse; Politics, Sexuality; Woman-author.

  • [A1] “Exuberancia selvática” (Naval, 2010: 119), “maraña” (Prieto de Paula, 2010: 28), archipiélago de “poetas-isla” (Sánchez, 2015: 6), “convivencia sosegada de idearios” (Morante, 2016: 12), “diáspora” (Floriano y Rivero Machina, 2016: 225), “insobornable pluralidad” (Díaz, 2016: 11): son algunos de los términos y metáforas que la academia ha empleado a la hora de referir la multitud y variedad de autores y propuestas que desde hace quince años jalonan el escenario poético de la España actual. Puestos a elegir un concepto para proyectar y pensar este horizonte, nosotros preferimos, sin embargo, la imagen del desierto. Por dos motivos. Primero, porque este es un paisaje en permanente y rápida (re)construcción cuyo ecosistema resulta análogo al funcionamiento del campo poético, esto es: un espacio habitualmente considerado como un lugar inhóspito e inexplorado por unos pocos sujetos que en realidad se rige por unas dinámicas vertiginosas de visibilización/invisibilización que ocultan bajo la arena un gran registro de especies. En segundo lugar, porque, si cambiamos el foco de observación, la crítica (tanto por su cercanía temporal a los más recientes creadores como por la avalancha indiscriminada de publicaciones, editoriales y antologías de nuevos nombres, entre otros muchos motivos) todavía no ha abordado las dunas de la poesía actual con una visión global y panorámica. Sí ha dado constancia de su presumible diversidad, sobre todo a través de estudios parciales, aunque sin adentrarse en sus detalles. Somos conscientes, por tanto, de que este paraje puede parecer caótico, inconexo o efímero en un primer vistazo –de hecho, quizás lo sea, como la propia orografía de un desierto–. Ahora bien, creemos que un estudio sistemático podría revelar huellas, rutas y senderos sobre los que no se ha focalizado, e incluso destacar tendencias y puntos de inflexión en la poco transitada, pero bulliciosa, historia de la poesía española joven de los últimos años. En este sentido, los párrafos que siguen se ofrecen como un intento de exploración –y palimpsesto para futuros mapas– de sus coordenadas esenciales; también de las temporales.

  • En la escena poética de fines del siglo XX, un nutrido conjunto de voces ha vueltoa interrogarse sobre el sentido del binomio literatura-compromiso, reabriendo el debate entorno a un asunto que parecía cancelado por las conquistas democráticas y la condiciónescéptica de la posmodernidad. Se trata de una serie de propuestas que, desde planteamientosestéticos a veces enfrentados, colabora en la elaboración de respuestas, o siquiera deincómodas preguntas, ante las urgencias del espacio público originadas por el nuevo escenariode la globalización, las contradicciones del capitalismo postindustrial y las presioneshomologadoras de la sociedad contemporánea. A la luz de un corpus significativo de poéticas,que postulan modos diversos de encarar las relaciones entre poesía, historia, ideología opolítica, este trabajo persigue aquilatar el significado y los matices que en la coyuntura deentresiglos ha ido tomando la noción histórico-literaria de compromiso. Una noción que, porun lado, se encarna en discursos poéticos retóricamente heterogéneos; y, por otro, acusa unavisible renovación de sus fundamentos teóricos, y de sus ideales formales y temáticos, queautoriza a hablar de un compromiso después del compromiso, al romper con algunas de susclaves más arraigadas e instaurar una quiebra con los modelos históricos más emblemáticos.

  • La poesía está desnuda, siempre lo estuvo, a pesar de su corte de aduladores que nos dicen que solo se engalana con los más absurdos ropajes de su conveniencia. La extensa red de silencios, complicidades y favores que recubren su visibilidad, convertida en producto cultural de las élites, ha hecho imposible la evidencia: la poesía está desnuda y su historia tiene más que ver con la exclusión y el sectarismo, que con el rigor crítico e histórico. Mientras siga en manos de las élites intelectuales, ellas mismas producto de un nepotismo y un clientelismo servil y endogámico, mientras siga disuelta entre los mitos que esa misma élite intelectual sostiene, y mientras siga presa de una investigación crítica perezosa, enrocada en el precedente, la cita y la reproducción de las tesis de los facultados para favorecer la promoción discipular y académica, nunca sabremos qué es lo que ha pasado en nuestras letras. La historia quedará escrita como hasta ahora en función de mandarinatos, redes clientelares muy disciplinadas que tejen auténticas tramas de control e influencia institucional, políticas editoriales y operaciones de promoción de determinados relatos en consonancia con el discurso dominante y, de paso, silencian o barren toda disidencia, toda oposición. Sobre esta contradicción fundamental, la desnudez de la poesía y el exceso de vestuario producido por los que han querido agostarla a su gusto, se ha construido la historia de la poesía española contemporánea. Juicios que defienden los intereses de la familia o la tendencia, constituyendo una especie de egoísmo gregario que sólo protege sus intereses de grupo; unido, paradójicamente, a un fuerte individualismo y egocentrismo a la hora de juzgar la realidad no como lo que es, sino como a uno le parece que es, en tanto guerra por el significado y el control de la palabra, de cara a establecer un discurso totalitario y hegemónico, y la ignorancia de la ideología como un serio obstáculo para interpretar la realidad en la medida que la ideología construye lo real. Sobre estos pilares se construye hoy la poesía española y se impide el conocimiento liberador, pero los mitos y los ídolos no son obstáculos insalvables, más si, a cambio, lo que proponemos es una solución reactiva a unas prácticas amorales y prepotentes.

  • El escenario poético español de los últimos treinta años ha reformulado el compromiso desde distintos ángulos estéticos e, incluso, como una opción inicial que marque toda una producción textual, ajena a la urgencia y la exigencia histórica. Este pequeño giro con respecto a la concepción primitiva del compromiso poético español y el engagement sartreano rompe, sin lugar a dudas, las barreras de la provisionalidad estética en aras de una responsabilidad ética-moral que ya no es opcional, sino que se incorpora como un derecho y un deber del contrato social-poético.

  • [A1] La propuesta de la presente ponencia es la de realizar un abordaje del poemario Praga (1982) del escritor Manuel Vazquez Montalbán (1939-2003), a partir del rastreo del vínculo entre poesía y memoria. La alusión lateral a un episodio central de la historia europea del siglo XX, la invasión de Praga por parte de la Unión Soviética y sus aliados del Pacto de Varsovia, hecho que pondría fin a la etapa de apertura política y liberalización reformista que propiciaba un socialismo con rostro humano” conocido como la Primavera de Praga (1968), permite al autor catalán llevar adelante una reelaboración del pasado a través de un viaje por la memoria personal y por la memoria histórica conjugando racconto biográfico con análisis político, tono confesional con distancia crítica. Como muchas de las obras de nuestro autor, Praga es un libro inclasificable —poema-libro” o “libropoema” (Manuel Rico); “monólogo” o “dilatada meditación” (Lluis Izquierdo)— que convierte a la capital de la actual República Checa en un auténtico “sitio de memoria”(Pierre Nora).

  • Reconheço na literatura e nos estudos literários um lugar central na História e na evolução do ser humano e da sociedade, e este livro, dividido em duas secções (Poesia e Ficção), é o reflexo disso mesmo; reflexo, também, de obras teóricas que, independentemente dos seus princípios de base (mais biografistas, psicologistas ou socioculturais, mais formalistas e estruturalistas, mais de estilística e retórica, etc., ou mais de síntese entre as várias orientações), têm sido decisivas para a constituição da crítica literária moderna e do seu propósito de determinação, na medida do possível, dos sentidos e valores de um texto literário ou de um sistema de obras literárias.

  • Un dels poemes més famosos de W. H. Auden, la seva elegia a W. B. Yeats (“In Memory of W. B. Yeats”) conté un vers que difícilment podria haver estat escrit en èpoques anteriors, “perquè la poesia fa que res no passi”; en el mateix poema, just al començament, el poeta dóna una altra imatge que enllaça amb un dels altres grans poemes seus, “Musée des Beaux-Arts”, “Far from his illness/ The wolves ran on through the evergreen forests,/ The peasant river was untempted by the fashionable quays” (W. H. Auden, 1966: 141-143). Molt similar a la imat ge del dolor i del sofriment aliens quan en l’ècfrasi del quadre de Brueghel tot passa en plena normalitat en el moment que Ícar s’enfonsa en l’aigua. Potser en algun instant es pot arribar a pensar que la funció de la poesia no fa que passi res (la relació amb el poema de Yeats és amb la seva activitat política en pro de la independència d’Irlanda) i s’hauria de quedar en la con templació de la bellesa, aquella contemplació desinteressada, plaer desinteressat del que parlava Kant. És en un altre ordre de fets que la poesia no pot “actuar”, no té una incidència en la realitat que, en aquest cas sí, podria arribar a reflectir. Ambdós poemes d’Auden apareixen l’any 1939.

  • La obra de Miguel Hernández, vapuleada y amada en igual medida tanto en su época como con posterioridad a su muerte, circulo en la posguerra apenas o nada: publicada fragmentariamente y por editoriales foráneas, por ejemplo Losada, de origen argentino, y sesgada por la censura, como la propia vida del autor, la misma no contaba con dimensiones precisas, ni mucho menos constituía una producción ordenada y fijada por la crítica especializada. No obstante, el tardío franquismo no pudo impedir el regreso lento pero sostenido del interés por el poeta y su apremiante reivindicación. El espesor intimista y combativo de sus poemas encontraron un paradigma transparente, por citar el caso más representativo, en el álbum que Joan Manuel Serrat dedica al oriolano en 1972.

  • Esta tese de doutoramento pretende nun primeiro momento afondar na historia e análise do grupo poético Rompente, así como no seu contexto social e cultural. A partir deste marco examínase o concepto vangarda e como se desenvolveu no espazo temporal da Transición á democracia e autonomía de Galiza. Desta forma, a dixitalización e establecemento da obra de Rompente en soporte dixital facilitará o posterior estudo e dotará a comunidade investigadora dunha serie de documentos que, en moitos casos, ficaron inéditos ou descatalogados, polo cal o seu acceso era difícil de encamiñar. Estes pretenden focalizar o discurso de vangarda na Transición e na construcción do campo literario galego nesta altura. Así, o marco cronolóxico que abrangue a investigación é o que corresponde ao período de 1975 (nacemento da formación) até 1983 (disolución do grupo). A partir das novas interpertacións verbo da Transición revísase o campo literario galego, especialmente no que atinxe ao xénero lírico, mais dende un prisma socioliterario. Paralelamente, o marco teórico empregado encádrase nas dinámicas sociolóxicas de P. Bourdieu, E. Sanguineti e X. González-Millán. Este modelo de traballo permítenos entender mellor o desenvolvemento do campo, o rol da vangarda como repertorio a camino entre ideoloxía, política e praxe literaria, e tamén para desglosar a historia do grupo Rompente da forma máis exhaustiva posible. A revisión de conceptos chave como literatura nacional, vangarda, posmodernidade ou vangarda posmoderna, historiografía ou desconstrucción forman parte da escrita da tese. Non se busca nesta investigación unha reflexión dende a teoría da literatura destes conceptos. Forman parte do modelo teórico e explícanse en documento anexo, así é como se aportan apuntamentos verbo das dinámicas destes termos e como foron entendidos e practicados neste momento da historia do campo. O grupo Rompente amosou no seu devalar tres tipos de escrita: a) ensaio, b) creación poética e c) performance e produción radiofónica. Desta forma, desenvolveranse dous tipos de análise paralelos. Por una banda imos atender a produción teórica (sempre en cotexo coa teorías contemporáneas e practicadas en campos paralelos), para nun seguinte capítulo entender mellor a praxe literaria emanada do grupo. Atendendo a este último espazo de análise imos destacar tres tipos de texto. En primeiro lugar teriamos o texto poético estrictu senso, no que se analizan os documentos publicados (Crebar as liras, Follas de Resistencia Poética, Silabario da turbina, Triloxía dos Tres Tristes Tigres e A dama que fala), o manifestó Fóra as vosas sucias mans de Manoel Antonio! e tamén aquelas colaboracións illadas en revistas da época. A performance sería a segunda liña de traballo do grupo, da cal daremos conta a partir das análises practicadas por axentes críticos como A. Kaprow ou R.-L Goldberg, pretendendo demostrar como na Transición se deron experiencias vanguardistas que empatan coas dinámicas máis innovadoras na esfera internacional. En último lugar focalizaremos a experiencia radiofónica con Radio Esquimal e aqueles textos inéditos que rescatamos para dixitalizar e dar a coñecer. Estes tamén os imos pór en diálogo con outras experiencias paralelas noutros campos como o traballo desenvolvido por S. Beckett. A nivel xeral, desenvolveranse diferentes interpretacións do fenómeno literario de vangarda e do concepto de ideoloxía. Considero que as teorías da socioloxía da literatura e as dos Cultural Studies poden amosar un rendemento óptimo, xa que se intenciona describir como o grupo Rompente desconstrúe socio-literariamente e ideoloxicamente a vangarda mundial para o campo literario galego.

  • Resumen:El presente artículo propone el examen de cuatro categorías y cuatro paradojas de la experiencia política moderna, que a partir de su problematicidad y significación, pudieran ser repensadas y reinscritas en una «concepción trágica de lo político». Primera paradoja: La «comunidad» se quiere y no se alcanza. Segunda paradoja: la tragedia deviene «sentido trágico». Tercera paradoja: Gubernamentalidad biopolítica: queriendo libertad, la niega. Cuarta paradoja. «melancolía»: despotencia que en su retiro, deviene fuerza.Palabras clave: Comunidad, Tragedia, Biopolítica, Melancolía*******************************************************************Community, tragedy and melancholia: Study for a tragic conception of the PoliticsAbstractThe present article proposes the examination of four categories and four paradoxes of modern politics experience, which as low as their quandary and signification could be re-thought and registered en a “tragic conception of the politics”. Firs paradox: The “community” is wanted but not reached. Second paradox: the tragedy becomes “tragic sense”. Third paradox: Bio-politics government: wishing liberty, it is denied. Fourth paradox: “melancholia”: de strengthen that in its leaving becomes force.Key words: Community, tragedy, bio-politics, melancholia. *********************************************************Comunidade, Tragédia e Melancolia: Estudo para uma ConcepçãoTrágica do PolíticoResumoO presente artigo propõe o exame de quatro categorias e quatro paradoxos da experiência política moderna, que a partir de sua problematicidade e significação, puderam ser repensadas e reinscritas numa «concepção trágica do político». Primeiro paradoxo: a «comunidade» se quer e não se consegue. Segundo paradoxo: a tragédia devem «sentido trágico». Terceiro paradoxo: Governamentalidade biopolítica: querendo liberdade, a nega. Quarto paradoxo. «melancolia»: dês-potência que no seu retiro, devem força.Palavras chave: Comunidade, tragédia, biopolítica, melancolia.

  • After centuries of symbolic and political oppression, Galicia has been recognized by the Spanish constitution as a historic nationality. However, despite a certain degree of political autonomy, Galician identity is threatened by increasing homogenization in the economic, social, cultural and linguistic fields. In the early 1990s the aesthetic movement Bravú constructed an aesthetic community, sustained by an ideological project, and with the aim to, on the one hand, prevent Galician culture from becoming folklore stuck in a time warp and, on the other hand, to validate Galician identity. The Bravú artists refused the historically inherited outsider position and contributed to a reinvention of Galician identity and of a political ideal within a cosmopolitan, internationalist framework and by reversing social stigmas through their works and performances.

  • The concept of ‘resistance' has turned into a critical tool in different areas of political, philosophical and sociological thought. At the same time, the notion seems to be as productive as it is diffuse. ‘Resistance' is used in very specific contexts in scientific or technical disciplines, and with extreme flexibility in social and cultural studies. In the latter two areas, the concept is often used without prior reflection on its characteristics and limitations. In What is Philosophy?, Deleuze provides a possible framework for conceiving cultural and political practices of resistance as positions of force, when he defines contraction as ‘a contemplation that preserves the preceding in the following'. The purpose of this article is to understand political ecologism in its activist and poetical dimensions, in light of a Deleuzian interpretation of resistance.

  • Reprinted as ?In the Place of the Public Sphere? Or, The World in Fragments? in: Public Good, # 1, 2008, pp. 46-55.

  • Resumen En este artículo se reflexiona sobre la función que tiene la poesía de la memoria de la Guerra Civil española en los espacios públicos, setenta años después del inicio de la guerra. A partir de dos poemas, "El campo de batalla" de Ángel González y "El pasado" de Luis García Montero, se lleva a cabo un análisis de los mecanismos de rememoración colectiva. Así, se presentan ambos poemas como homenaje a la lírica que se escribió y publicó durante la República y la Guerra, y como lugar de encuentro de la memoria de los vencidos. Palabras clave: Ángel González; Luis García Montero; Guerra Civil; Rivas Vaciamadrid. This article studies the function of the poetry of memory of the Spanish Civil War in public spheres, seventy years after the war. Focusing in two poems, "El campo de batalla" by Angel González and "El pasado" by Luis García Montero, an analysis of the mechanisms of collective remembrance is carried out. Thus, the two poems are presented as a homage to the lyric written and published during the Republic and the War, and also as a meeting point for the memory of the defeated. Keywords: Ángel González; Luis García Montero; Civil War; Rivas Vaciamadrid.

  • O obxectivo deste traballo é vincular a representación de Santiago de Compostela cos procesos de construción da identidade galega contemporánea, privilexiando as diferentes figuracións da cidade no ámbito da poesía. Además de analizar o papel da cidade en distintos poemarios, antoloxías, libros coletivos e coleccións, o artigo detense nas implicacións socioliterarias d inclusións dos textos e fragmentos poéticos en soportes como a tarxeta postal, os catálogos ou as guías de viaxe. En suma, este percorrido pola historia da literatura galega da segunda metade do século XX á luz das figuracións urbanas pretende poñer de relevo a importancia de Santiago como escenario e motor de modelos identitarios diferenciais, cando no abertamente contrapostos.

  • The public sphere conception continues to hold center stage in debates and visions of radical democratic society, and Jürgen Habermas’ work continues to be the most popular starting point for developing this conception. However, the Habermasian public sphere has also come under powerful and sustained criticism from many quarters. Here I concentrate upon the critiques of a group of theorists to whom I refer as difference democrats. I examine the three key arguments of these critics:that the public sphere conception involves the exclusion of aesthetic-affective modes of communication and hence the voices of certain groups; that it assumes that power can be separated from public discourse, which masks exclusion and domination; and that it promotes consensus as the purpose of deliberation, which marginalizes voices that do not readily agree. Against these claims I show that the Habermasian public sphere can be read as maximizing the inclusion of difference in deliberative exchange. I demonstrate how the conception extensively accommodates aesthetic-affective modes of discourse, how it accounts for both negative and positive forms of power in discourse, and how it promotes the process over the end-point of rational discourse in public opinion formation.

  • Este artigo forma parte dun traballo de investigación máis amplo que intenta afondar na historia do Grupo de Comunicación Poética Rompente facendo unha crónica do grupo, así como unha recompilación de todos os textos que Rompente publicou ou que ficaron inéditos ou esquecidos pola crítica. Aquí faise unha aproximación a unha das actividades de Rompente: a performance. Destácase esta modalidade artística, tanto pola relevancia que tivo no momento como tamén pola repercusión que ía ter este xeito de interpretar a arte de modo interdisciplinario (poesía, música e pintura) na creación artística galega de finais do século XX. Téntase facer do mesmo xeito unha pequena reflexión sobre o concepto performance. In this article I will discuss one of the activities of the Grupo de Comunicación Poética Rompente: performance. This artistic form is emphasised for the relevance it had at a given period and for the repercussions that this form of interpreting art by interdisciplinary means (poetry, music, and painting) had on Galician artistic creation at the end of the twentieth century. In the same manner, I will try to offer some new considerations on the concept of performance.

  • ¿Cales son as implicacións para o espazo simbólico-cultural da Galicia do serodio século XX de considerar a suposta anomalía que é ter unha "abundancia" de poetas?. O presente artigo responde a esta pregunta ao propor avaliar a práctica das performances poéticas tendo en conta a invitación de Xoán González-Millán no seu Resistencia cultural e diferencia histórica a que consideremos os efectos das accións culturais nas relacións sociais. Esta estratexia permítenos entender a recuperación da esfera pública que este xeito de "facer" poesía conleva, pois rescátanse os poemas do contexto solitario e privado da lectura para traelos ao centro da palestra. What are the implications for the sumbolic cultural scenario of late 20th Century Galicia when considering the supposed anomaly of having an “abundance” of poets? This article responds to this query by evaluating the practice of poetics performances, taking into consideration Xoán González-Millán’s invitation to consider the effects of cultural actions in social relations in his Resistancia cultural e diferencia histórica. This strategy allows us to understand the recovery of the public sphere carried on by this mode os “making” poetry, since poems are conveyed from the private and solitary context of reading to be brought to the fore.

Última atualização da base de dados: 17/04/26, 23:00 (UTC)

Explorar